وضعیت سند خودرو را چطور استعلام بگیریم؟

معامله خودرو به‌معنی انتقال مسئولیت‌های حقوقی ناشی از مالکیت آن نیز هست. بنابراین، بسیار مهم است خودروی مورد نظر در شرایط شفافی از نظر حقوقی معامله شود. یکی از مهم‌ترین این شرایط، مشخص بودن مالک خودرو و اختیارات وی است و تنها با بررسی کامل سند و استعلام آن از مراجع قانونی است که می‌توان از چنین مواردی اطمینان یافت. به‌ویژه اگر سند خودرو در رهن باشد، هم خریدار و هم فروشنده در معرض خطرات قضایی و مالی جدی قرار می‌گیرند. برای استعلام سند خودرو نیز راه‌های مختلفی نظیر استفاده از سامانه‌های خصوصی آنلاین وجود دارند.

در ادامه به بررسی مشکلات ناشی از خرید و فروش خودروهای در رهن یا مشکلات حقوقی پرداخته و یک راه آسان برای استعلام وضعیت سند خودرو معرفی می‌کنیم.

منظور از خودروی در رهن چیست؟

خودروی در رهن، خودرویی است که سند آن به دلایل مختلف در اختیار شخص یا نهادی غیر از مالک آن قرار گرفته است. به‌عنوان مثال، می‌توان به سند خودروهای لیزینگی اشاره کرد که تا پایان بازپرداخت آخرین قسط در رهن شرکت فروشنده باقی می‌ماند. در برخی موارد این شرکت‌ها اختیار فروش خودرو را نیز به خریدار می‌دهند؛ اما اگر چنین اختیاری وجود نداشته باشد، فروش خودرو عملا غیرقانونی است و حتی امکان انجام کامل فرآیند نقل‌وانتقال از جمله تعویض پلاک نیز وجود نخواهد داشت.

همچنین ممکن است سند خودرو به‌عنوان ضمانت بازپرداخت وام در اختیار بانک یا موسسات مالی اعتباری قرار گرفته باشد. حتی در استقراض‌های شخصی نیز افراد می‌توانند با مراجعه به دفاتر اسناد رسمی سند خودروی خود را در رهن شخص وام‌دهنده قرار دهند. در‌ نهایت دولت و نهادهای قضایی و امنیتی نیز می‌توانند حکم توقیف اموال فرد از جمله خودروی او را صادر کنند.

در همه این موارد، مرتهن (شخص یا نهادی که سند خودرو را به رهن خود درآورده) به‌شرط عدم تعهد راهن به تعهداتش نظیر پرداخت بدهی و اقساط می‌تواند نسبت به فروش، توقیف یا انتقال مالکیت آن اقدام نماید.

مشکلات حقوقی و مالی معامله خودروی در رهن

باید بدانید که در بسیاری از موارد، امکان فروش خودروی در رهن به‌صورت قانونی و رسمی یعنی با تعویض پلاک وجود ندارد. در حقیقت، کارشناسان مرکز تعویض پلاک، توجه ویژه‌ای به وضعیت سند خودرو داشته و در‌ صورت وجود موانع حقوقی از ادامه فرآیند خودداری می‌کنند. بااین‌حال، بسیاری از افراد به دلایلی مانند قیمت پایین‌تر خودروهای در رهن، اقدام به خرید آنها با عقد قول‌نامه می‌کنند؛ چنین معامله‌ای برای هر دو طرف خطرناک است.

فروش خودروی در رهن برای فروشنده خطرات مالی و حقوقی جدی به همراه دارد. در واقع، از آنجا که مالک قانونی خودرو همچنان فروشنده آن است، مسئولیت هرگونه تخلف خریدار با خودرو به‌عهده وی خواهد بود؛ تخلفاتی که حتی می‌توانند موجب توقیف خودرو از سوی مرتهن (بانک، دولت و…) شوند. در چنین شرایطی خریدار نیز می‌تواند با استناد به قول‌نامه از فروشنده طلب خسارت کند. همچنین اگر فروش خودرو بدون وکالت از مرتهن باشد، امکان شکایت از فروشنده نیز وجود دارد.

خریدار یک خودروی در رهن هم با خطراتی عمدتا مالی مواجه است. در‌صورت توقیف خودرو از سوی مرتهن، بازپس‌گیری مبالغ پرداخت‌شده چندان آسان نخواهد بود. از سوی دیگر، ممکن است خودرو بدهی‌های پنهان داشته باشد که منجر به توقیف آن از سوی پلیس شود؛ خلافی و عوارض آزادراهی دو نمونه مهم آنها هستند. در‌ نهایت، پیچیدگی‌های فراوانی نیز در مورد مسئولیت تمدید بیمه شخص ثالث یا پرداخت هزینه‌های دیگر به‌وجود خواهد آمد که می‌توانند به‌ضرر خریدار تمام شوند.

اهمیت استعلام سند خودرو پیش از معامله

به دلایل ذکرشده، مشخص است که استعلام سوابق و سند خودرو پیش از معامله آن تا چه اندازه اهمیت دارد. با بررسی دقیق وضعیت سند، مالکیت، بدهی‌ها و دیگر موارد، امکان کلاهبرداری در معامله، دریافت هزینه‌های اضافه، تاخیر در انجام تعهدات و ده‌ها مشکل مالی و حقوقی دیگر به‌خوبی کاهش می‌یابند. از سوی دیگر، فرآیند تعویض پلاک و انتقال رسمی سند نیز با سرعت و سهولت هرچه بیشتر پیش می‌رود.

بنابراین، توصیه می‌شود هم به‌عنوان خریدار و هم به‌عنوان فروشنده، پیش از عقد قول‌نامه و انتقال هرگونه وجه، وضعیت سند و سوابق آن را از سامانه‌های معتبر استعلام کنید. همچنین توصیه می‌شود در مورد دیگر مسئولیت‌های هریک از طرفین نیز اطلاعات کافی کسب نمایید. به‌عنوان مثال، طرفین باید بدانند که مسئولیت پرداخت هزینه انتقال سند خودرو، مالیات خریدوفروش، بدهی‌های قبلی، هزینه تعویض پلاک و … با چه کسی است.

ساده ترین روش استعلام سند خودرو در سال ۱۴۰۴

به‌طور کلی، روش‌های آنلاین استعلام سوابق و سند خودرو را می‌توان به دو گروه سامانه‌های خصوصی و سامانه‌های دولتی تقسیم کرد. سامانه دولتی اصلی برای این کار «ثبت من» است؛ سامانه‌ای که کار با آن ساده نیست و در برخی موارد نیز ممکن است اطلاعات آن به‌روز نباشد. در میان سامانه‌های خصوصی نیز تعداد معدودی از پلتفرم‌ها کاربری آسانی دارند و اطلاعات کافی و دقیق در اختیار کاربر قرار می‌دهند؛ یکی از شناخته‌شده‌ترین آنها سامانه آیتول (itoll) است که بسیاری از مالکان خودرو با آن آشنا هستند.

آیتول، یک پلتفرم اختصاصی خدمات خودرو به‌صورت آنلاین است و یکی از بخش‌های مهم آن نیز «استعلام مدارک و خودرو» نام دارد. با استفاده از این سرویس می‌توانید وضعیت حقوقی سند و کارت خودرو، سوابق آن، شکایات باز، بدهی‌ها و … را به‌راحتی استعلام بگیرید. از سوی دیگر، اگر فروشنده خودرو هستید می‌توانید با استفاده از آیتول همه بدهی‌های آن از جمله خلافی و انواع عوارض را به‌صورت یکجا و در سریع‌ترین زمان ممکن تسویه کنید.

نحوه استعلام سند خودرو با آیتول

برای استعلام سند یا کارت خودرو با استفاده از سامانه آیتول مراحل زیر را طی کنید:

1. وارد وب‌سایت یا اپلیکیشن آیتول شوید.
2. از بخش «استعلام مدارک و خودرو» روی «سوابق خودرو» کلیک کنید.
3. یکی از گزینه‌های «استعلام با بارکد» و «استعلام با شماره برگه سبز» را انتخاب نمایید.
4. بارکد یا شماره برگه سبز و دیگر اطلاعات را وارد کنید.
5. روی ثبت و مرحله بعد کلیک کنید.
6. هزینه استعلام را پرداخت کرده و اطلاعات خودرو را مشاهده نمایید.

جمع‌بندی

استعلام سند خودرو به‌منظور اطمینان از در رهن نبودن آن و نیز سلامت حقوقی خودرو پیش از معامله برای طرفین امری حیاتی است. برای این منظور، بهترین، آسان‌ترین و سریع‌ترین سامانه در سال ۱۴۰۴ آیتول است. برای استفاده از آن نیز کافی است وارد وب‌سایت آیتول شوید.